Τι σημαίνει αυτό για τις κοινωνίες σε όλο τον κόσμο;
Άρθρο του Φερνάντο Ντουάρτε στο ΒBC
Άρθρο του Φερνάντο Ντουάρτε στο ΒBC
Σύμφωνα με τον ΟΗΕ, για πρώτη φορά στην ιστορία, υπάρχουν περισσότεροι ηλικιωμένοι άνθρωποι στον κόσμο, απ΄ ό,τι παιδιά. Τα στοιχεία τους, δείχνουν ότι ο αριθμός των ατόμων άνω των 65 υπερέβη αυτόν των κάτω των πέντε ετών, στο τέλος του 2018. Τώρα υπάρχουν περίπου 705 εκατομμύρια άνθρωποι άνω των 65 στον πλανήτη, ενώ τα άτομα ηλικίας 0-4 περίπου 680 εκατομμύρια.
Διευρυνόμενο χάσμα: Οι τρέχουσες τάσεις δείχνουν μια αυξανόμενη διαφορά μεταξύ των παλαιότερων και των νεότερων ως το 2050 – θα υπάρχουν περισσότεροι από δύο άνω των 65 για κάθε άτομο ηλικίας 0-4 ετών. Αυτό το διευρυνόμενο χάσμα συμβολίζει μια τάση που οι δημογράφοι παρακολουθούν για δεκαετίες: στις περισσότερες χώρες ζούμε περισσότερο μα δεν αποκτούμε αρκετά παιδιά. Πώς όμως αυτό θα σας επηρεάσει; Έχει ήδη αρχίσει αυτό;
Ανεπαρκείς «αφίξεις» Ο Κρίστοφερ Μιούρεϋ, Διευθυντής του Ινστιτούτου για την Μέτρηση και την Αξιολόγηση της Υγείας στο Πανεπιστήμιο της Ουάσινγκτον λέει: «Θα υπάρχουν πολύ λίγα παιδιά και πολλοί άνθρωποι άνω των 65 και αυτό θα κάνει δύσκολη τη διατήρηση της παγκόσμιας κοινωνίας». Ο ίδιος είναι επίσης ο συγγραφέας μιας ερευνητικής δημοσίευσης το 2018 στην οποία πρότεινε ότι σχεδόν οι μισές χώρες του κόσμου αντιμετωπίσουν το φαινόμενο του ανεπαρκούς αριθμού παιδιών για την διατήρηση του μεγέθους του πληθυσμού τους. «Σκεφτείτε όλες τις βαθειές κοινωνικές και οικονομικές συνέπειες για τις κοινωνίες με περισσότερους παππούδες και γιαγιάδες» προσθέτει. Το 1960, ο παγκόσμιος ρυθμός γεννητικότητας ήταν σχεδόν πέντε παιδιά ανά γυναίκα, σύμφωνα με την Παγκόσμια Τράπεζα. Σχεδόν 60 έτη αργότερα, έχει υποδιπλασιασθεί, στο 2,4 μόνο. Την ίδια στιγμή, όσοι έρχονται σε αυτόν τον κόσμο έχουν επωφεληθεί από τις κοινωνικο-οικονομικές προόδους. Το 1960, οι άνθρωποι ζούσαν κατά μέσο όρο λίγο περισσότερο από 52 χρόνια, ενώ το τρέχον προσδόκιμο ζωής είναι στα 72 το 2017. Αυτό σημαίνει ότι όλοι ζούμε περισσότερο και έχουμε ανάγκη από όλο και περισσότερους πόρους καθώς γηράσκουμε, αυξάνοντας τις πιέσεις σε περιοχές όπως οι συντάξεις και το σύστημα υγείας.
Ηλικιωμένοι πληθυσμοί Το πρόβλημα των ηλικιωμένων πληθυσμών είναι οξύτερο στις αναπτυγμένες χώρες. Αυτοί έχουν την τάση να έχουν χαμηλότερο ρυθμό γεννητικότητας για μια σειρά από αιτίες που κυρίως συνδέονται με την οικονομική αφθονία– ο ρυθμός παιδικής θνησιμότητας είναι χαμηλότερος, ο έλεγχος των γεννήσεων είναι εύκολα προσβάσιμος και η ανατροφή των παιδιών μπορεί να είναι σχετικά ακριβή. Σε αυτά τα έθνη, οι γυναίκες συνήθως αποκτούν παιδιά αργότερα στη ζωή τους και επομένως έχουν και λιγότερα παιδιά. Οι καλύτεροι όροι ζωής σημαίνουν ότι οι άνθρωποι «διαρκούν περισσότερο» στις χώρες αυτές. Ένα τέτοιο καλό παράδειγμα είναι η Ιαπωνία που το προσδόκιμο ζωής είναι περίπου 84 έτη (το υψηλότερο στον κόσμο) και όπου οι άνω των 65 είναι το 27% του συνολικού πληθυσμού του 2019 – επίσης το υψηλότερο στον κόσμο. Οι κάτω των 5 ετών είναι περίπου 3.85%, σύμφωνα με τον ΟΗΕ. Αυτή η διπλή πρόκληση έχει θορυβήσει τις Ιαπωνικές αρχές για δεκαετίες και πέρσι η κυβέρνηση ανακοίνωσε την υποχρεωτική αύξηση του ορίου συνταξιοδοτήσεως από τα 65 στα 70 έτη. Εάν και όταν υλοποιηθεί, οι εργάτες στην Ιαπωνία θα συνταξιοδοτούνται αργότερα από οποιονδήποτε άλλον στον κόσμο. Αλλά η ανισορροπία στον πληθυσμό απειλεί επίσης και τις αναπτυσσόμενες χώρες. Η Κίνα έχει πολύ μικρότερο μερίδιο στον πληθυσμό των άνω των 65 (10.6%) απ΄ ό,τι η Ιαπωνία, αλλά χάρη στον αυστηρό πρόγραμμα ελέγχου των γεννήσεων που επιβλήθηκε το 1970, η δεύτερη μεγαλύτερη οικονομία στον κόσμο έχει επίσης σχετικά χαμηλό ρυθμό γεννητικότητας, 1,6 ανά γυναίκα. Οι κάτω των 5 ετών στην κεντρική Κίνα είναι τώρα λιγότεροι από το 6% του συνολικού πληθυσμού.
Ποσότητα παιδιών έναντι ποιότητας ζωής Οι Αφρικανικές χώρες κυριαρχούν στην κατάταξη του ρυθμού γεννητικότητας. Ο Νίγηρας για παράδειγμα είναι η πιο «γόνιμη χώρα» στον κόσμο, με 7,2 γεννήσεις ανά γυναίκα το 2017. Όμως στα έθνη αυτά είναι υψηλή παιδική θνησιμότητα – ο Νίγηρας έχει 85 παιδιά στις 1000 γεννήσεις, ένα από τους υψηλότερους δείκτες στον κόσμο.
Ρυθμός αντικαταστάσεως. Για πληθυσμιακούς σκοπούς, το 2,1 είναι ο μαγικός αριθμός. Είναι ο ρυθμός γεννητικότητας που οι δημογράφοι λένε ότι είναι απαραίτητος για την αντικατάσταση των γενεών. Όμως, τα πιο πρόσφατα στοιχεία του ΟΗΕ δείχνουν ότι ελάχιστα περισσότερες από τις μισές χώρες στον κόσμο αναγεννώνται με τον ρυθμό αυτό – συγκεκριμένα 113. Οι ερευνητές επίσης επισημαίνουν ότι οι χώρες με υψηλή παιδική θνησιμότητα και μικρότερο προσδόκιμο ζωής χρειάζονται 2,3 ρυθμό γεννητικότητας, ένα όριο που μόνο 99 έθνη έχουν επιτύχει.
Λόγω των γεννήσεων, οι περισσότερες χώρες θα δουν τον πληθυσμό τους να μειώνεται σημαντικά, παρά την συνολική παγκόσμια αύξηση – αναμένουμε να φτάσει το ορόσημο των 8 δις το 2024. Μια από τις ακραίες περιπτώσεις είναι η Ρωσία: ρυθμός γεννητικότητας 1,75 παιδιά ανά γυναίκα, αναμένεται να συμβάλλει σε μια απότομη πτώση του αριθμού των Ρώσων στις επόμενες δεκαετίες. Η Διεύθυνση Πληθυσμού του ΟΗΕ έχει υπολογίσει ότι ο Ρωσικός πληθυσμός θα μειωθεί από τα 143 εκατ. που είναι τώρα στα 132 ως το 2050.
Οικονομική επίπτωση Μειούμενοι και ηλικιωμένοι πληθυσμοί σημαίνει μικρότερο εργατικό δυναμικό, το οποίο με τη σειρά του οδηγεί σε μείωση της οικονομικής παραγωγικότητας, η οποία μακροπρόθεσμα υποσκάπτει την ανάπτυξη. Τον περασμένο Νοέμβριο, το ΔΝΤ προειδοποίησε ότι η Ιαπωνική οικονομία θα μειωθεί κατά 25% στα επόμενα 40 χρόνια λόγω της γήρανσης του πληθυσμού. “Οι δημογραφικές επιπτώσεις σε κάθε πτυχή της ζωής μας – απλώς κοιτάξτε από το παράθυρό σας τους ανθρώπους στο δρόμο, στα σπίτια, την κυκλοφορία, την κατανάλωση. Τα πάντα οδηγούνται από τη δημογραφία,” είπε στο BBC ο Τζώρτζ Λήζον, Διευθυντής του Ινστιτούτου Γήρανσης του πληθυσμού στην Οξφόρδη. Θα βοηθήσει η τεχνολογία να περιορισθούν οι οικονομικές επιπτώσεις από την γήρανση του πληθυσμού;
Πολιτική και πολιτικές. Υπάρχει ομοφωνία, παρ’ όλ' αυτά, ότι οι κυβερνήσεις πρέπει να ενεργήσουν για να αφοπλίζουν «την ηλικιακή βόμβα». Και κάνουν προσπάθειες. Η Κίνα ανασκόπησε την πολιτική του ενός παιδιού το 2015 και το 2018 σηματοδότησε το τέλος των περιορισμών στις γεννήσεις ως το επόμενο έτους. Σύμφωνα με την κρατική εφημερίδα «Ημερησία του Λαού», οι γεννήσεις είναι «οικογενειακό και εθνικό θέμα επίσης». Το χαλάρωμα των περιορισμών δεν είναι πανάκεια όμως. Η Κίνα κατέγραψε 15,2 εκατ. γεννήσεις το 2018, ο χαμηλότερος αριθμός για περισσότερο από
60 χρόνια. Οι Κινέζοι ακαδημαϊκοί αποδίνουν την πτώση στην ελάττωση του πλήθους των γυναικών σε αναπαραγωγική ηλικία, και στις οικογένειες που αναβάλλουν τα σχέδιά τους για απόκτηση παιδιών για οικονομικούς λόγους, ειδικά σε οικογένειες με περισσότερο μορφωμένες γυναίκες που είναι απρόθυμες να παίξουν τον παραδοσιακό ρόλο της κεντρικής φροντίδας.
Παλαιότεροι και ισχυρότεροι Οι ειδικοί στον πληθυσμό προειδοποιούν ότι οι πολιτικές που προωθούν την υγεία των ηλικιωμένων, πρέπει να παίξουν ένα κρισιμότερο ρόλο στην άμβλυνση των επιπτώσεων από την γήρανση του πληθυσμού. Το επιχείρημα είναι ότι υγιέστερα άτομα είναι περισσότερο ικανά να συνεχίζουν να εργάζονται για μεγαλύτερο χρονικό διάστημα και με περισσότερη ενέργεια, το οποίο θα μπορούσε να επιφέρει χαμηλότερο κόστος ιατροφαρμακευτικής περίθαλψης. Μια περιοχή που έχει παραβλεφθεί είναι ένα περισσότερο πολυποίκιλο εργατικό δυναμικό, ειδικά με όρους φύλλου. Στοιχεία του Παγκόσμιου Οργανισμού Εργασίας (ΠΟΕ), δείχνουν ότι στην παγκόσμια αγορά εργασίας, η συμμετοχή των γυναικών ήταν 48,5% το 2018, περισσότερο από 25% χαμηλότερα από τους άνδρες. Ένα εργατικό δυναμικό με περισσότερες γυναίκες επίσης αντιπροσωπεύει ένα ισχυρό εργαλείο κατά της φτώχειας. “Οικονομίες με υψηλότερα ποσοστά συμμετοχής στο εργατικό δυναμικό για τις γυναίκες λαμβάνουν πείρα μικρότερων πτώσεων στην ανάπτυξη. Περισσότερες εργαζόμενες γυναίκες όχι μόνο κάνουν τις οικονομίες πιο ανθεκτικές σε ποικίλα οικονομικά σοκ αλλά ένα εργατικό δυναμικό με περισσότερες γυναίκες επίσης αποτελεί ένα ισχυρό εργαλείο κατά της φτώχειας,» εξηγεί ο οικονομολόγος Εκεχάρντ Έρνστ του ΠΟΕ Το μόνο σίγουρο ότι είναι το ρολόι συνεχίζει να κτυπά.
ΠΗΓΗ: https://www.bbc.com/worklife/ article/20190405-why-the-world-now-has-moregrandparents-than-grandchildren This article originally appeared on the BBC World Service.
Διευρυνόμενο χάσμα: Οι τρέχουσες τάσεις δείχνουν μια αυξανόμενη διαφορά μεταξύ των παλαιότερων και των νεότερων ως το 2050 – θα υπάρχουν περισσότεροι από δύο άνω των 65 για κάθε άτομο ηλικίας 0-4 ετών. Αυτό το διευρυνόμενο χάσμα συμβολίζει μια τάση που οι δημογράφοι παρακολουθούν για δεκαετίες: στις περισσότερες χώρες ζούμε περισσότερο μα δεν αποκτούμε αρκετά παιδιά. Πώς όμως αυτό θα σας επηρεάσει; Έχει ήδη αρχίσει αυτό;
Ανεπαρκείς «αφίξεις» Ο Κρίστοφερ Μιούρεϋ, Διευθυντής του Ινστιτούτου για την Μέτρηση και την Αξιολόγηση της Υγείας στο Πανεπιστήμιο της Ουάσινγκτον λέει: «Θα υπάρχουν πολύ λίγα παιδιά και πολλοί άνθρωποι άνω των 65 και αυτό θα κάνει δύσκολη τη διατήρηση της παγκόσμιας κοινωνίας». Ο ίδιος είναι επίσης ο συγγραφέας μιας ερευνητικής δημοσίευσης το 2018 στην οποία πρότεινε ότι σχεδόν οι μισές χώρες του κόσμου αντιμετωπίσουν το φαινόμενο του ανεπαρκούς αριθμού παιδιών για την διατήρηση του μεγέθους του πληθυσμού τους. «Σκεφτείτε όλες τις βαθειές κοινωνικές και οικονομικές συνέπειες για τις κοινωνίες με περισσότερους παππούδες και γιαγιάδες» προσθέτει. Το 1960, ο παγκόσμιος ρυθμός γεννητικότητας ήταν σχεδόν πέντε παιδιά ανά γυναίκα, σύμφωνα με την Παγκόσμια Τράπεζα. Σχεδόν 60 έτη αργότερα, έχει υποδιπλασιασθεί, στο 2,4 μόνο. Την ίδια στιγμή, όσοι έρχονται σε αυτόν τον κόσμο έχουν επωφεληθεί από τις κοινωνικο-οικονομικές προόδους. Το 1960, οι άνθρωποι ζούσαν κατά μέσο όρο λίγο περισσότερο από 52 χρόνια, ενώ το τρέχον προσδόκιμο ζωής είναι στα 72 το 2017. Αυτό σημαίνει ότι όλοι ζούμε περισσότερο και έχουμε ανάγκη από όλο και περισσότερους πόρους καθώς γηράσκουμε, αυξάνοντας τις πιέσεις σε περιοχές όπως οι συντάξεις και το σύστημα υγείας.
Ηλικιωμένοι πληθυσμοί Το πρόβλημα των ηλικιωμένων πληθυσμών είναι οξύτερο στις αναπτυγμένες χώρες. Αυτοί έχουν την τάση να έχουν χαμηλότερο ρυθμό γεννητικότητας για μια σειρά από αιτίες που κυρίως συνδέονται με την οικονομική αφθονία– ο ρυθμός παιδικής θνησιμότητας είναι χαμηλότερος, ο έλεγχος των γεννήσεων είναι εύκολα προσβάσιμος και η ανατροφή των παιδιών μπορεί να είναι σχετικά ακριβή. Σε αυτά τα έθνη, οι γυναίκες συνήθως αποκτούν παιδιά αργότερα στη ζωή τους και επομένως έχουν και λιγότερα παιδιά. Οι καλύτεροι όροι ζωής σημαίνουν ότι οι άνθρωποι «διαρκούν περισσότερο» στις χώρες αυτές. Ένα τέτοιο καλό παράδειγμα είναι η Ιαπωνία που το προσδόκιμο ζωής είναι περίπου 84 έτη (το υψηλότερο στον κόσμο) και όπου οι άνω των 65 είναι το 27% του συνολικού πληθυσμού του 2019 – επίσης το υψηλότερο στον κόσμο. Οι κάτω των 5 ετών είναι περίπου 3.85%, σύμφωνα με τον ΟΗΕ. Αυτή η διπλή πρόκληση έχει θορυβήσει τις Ιαπωνικές αρχές για δεκαετίες και πέρσι η κυβέρνηση ανακοίνωσε την υποχρεωτική αύξηση του ορίου συνταξιοδοτήσεως από τα 65 στα 70 έτη. Εάν και όταν υλοποιηθεί, οι εργάτες στην Ιαπωνία θα συνταξιοδοτούνται αργότερα από οποιονδήποτε άλλον στον κόσμο. Αλλά η ανισορροπία στον πληθυσμό απειλεί επίσης και τις αναπτυσσόμενες χώρες. Η Κίνα έχει πολύ μικρότερο μερίδιο στον πληθυσμό των άνω των 65 (10.6%) απ΄ ό,τι η Ιαπωνία, αλλά χάρη στον αυστηρό πρόγραμμα ελέγχου των γεννήσεων που επιβλήθηκε το 1970, η δεύτερη μεγαλύτερη οικονομία στον κόσμο έχει επίσης σχετικά χαμηλό ρυθμό γεννητικότητας, 1,6 ανά γυναίκα. Οι κάτω των 5 ετών στην κεντρική Κίνα είναι τώρα λιγότεροι από το 6% του συνολικού πληθυσμού.
Ποσότητα παιδιών έναντι ποιότητας ζωής Οι Αφρικανικές χώρες κυριαρχούν στην κατάταξη του ρυθμού γεννητικότητας. Ο Νίγηρας για παράδειγμα είναι η πιο «γόνιμη χώρα» στον κόσμο, με 7,2 γεννήσεις ανά γυναίκα το 2017. Όμως στα έθνη αυτά είναι υψηλή παιδική θνησιμότητα – ο Νίγηρας έχει 85 παιδιά στις 1000 γεννήσεις, ένα από τους υψηλότερους δείκτες στον κόσμο.
Ρυθμός αντικαταστάσεως. Για πληθυσμιακούς σκοπούς, το 2,1 είναι ο μαγικός αριθμός. Είναι ο ρυθμός γεννητικότητας που οι δημογράφοι λένε ότι είναι απαραίτητος για την αντικατάσταση των γενεών. Όμως, τα πιο πρόσφατα στοιχεία του ΟΗΕ δείχνουν ότι ελάχιστα περισσότερες από τις μισές χώρες στον κόσμο αναγεννώνται με τον ρυθμό αυτό – συγκεκριμένα 113. Οι ερευνητές επίσης επισημαίνουν ότι οι χώρες με υψηλή παιδική θνησιμότητα και μικρότερο προσδόκιμο ζωής χρειάζονται 2,3 ρυθμό γεννητικότητας, ένα όριο που μόνο 99 έθνη έχουν επιτύχει.
Λόγω των γεννήσεων, οι περισσότερες χώρες θα δουν τον πληθυσμό τους να μειώνεται σημαντικά, παρά την συνολική παγκόσμια αύξηση – αναμένουμε να φτάσει το ορόσημο των 8 δις το 2024. Μια από τις ακραίες περιπτώσεις είναι η Ρωσία: ρυθμός γεννητικότητας 1,75 παιδιά ανά γυναίκα, αναμένεται να συμβάλλει σε μια απότομη πτώση του αριθμού των Ρώσων στις επόμενες δεκαετίες. Η Διεύθυνση Πληθυσμού του ΟΗΕ έχει υπολογίσει ότι ο Ρωσικός πληθυσμός θα μειωθεί από τα 143 εκατ. που είναι τώρα στα 132 ως το 2050.
Οικονομική επίπτωση Μειούμενοι και ηλικιωμένοι πληθυσμοί σημαίνει μικρότερο εργατικό δυναμικό, το οποίο με τη σειρά του οδηγεί σε μείωση της οικονομικής παραγωγικότητας, η οποία μακροπρόθεσμα υποσκάπτει την ανάπτυξη. Τον περασμένο Νοέμβριο, το ΔΝΤ προειδοποίησε ότι η Ιαπωνική οικονομία θα μειωθεί κατά 25% στα επόμενα 40 χρόνια λόγω της γήρανσης του πληθυσμού. “Οι δημογραφικές επιπτώσεις σε κάθε πτυχή της ζωής μας – απλώς κοιτάξτε από το παράθυρό σας τους ανθρώπους στο δρόμο, στα σπίτια, την κυκλοφορία, την κατανάλωση. Τα πάντα οδηγούνται από τη δημογραφία,” είπε στο BBC ο Τζώρτζ Λήζον, Διευθυντής του Ινστιτούτου Γήρανσης του πληθυσμού στην Οξφόρδη. Θα βοηθήσει η τεχνολογία να περιορισθούν οι οικονομικές επιπτώσεις από την γήρανση του πληθυσμού;
Πολιτική και πολιτικές. Υπάρχει ομοφωνία, παρ’ όλ' αυτά, ότι οι κυβερνήσεις πρέπει να ενεργήσουν για να αφοπλίζουν «την ηλικιακή βόμβα». Και κάνουν προσπάθειες. Η Κίνα ανασκόπησε την πολιτική του ενός παιδιού το 2015 και το 2018 σηματοδότησε το τέλος των περιορισμών στις γεννήσεις ως το επόμενο έτους. Σύμφωνα με την κρατική εφημερίδα «Ημερησία του Λαού», οι γεννήσεις είναι «οικογενειακό και εθνικό θέμα επίσης». Το χαλάρωμα των περιορισμών δεν είναι πανάκεια όμως. Η Κίνα κατέγραψε 15,2 εκατ. γεννήσεις το 2018, ο χαμηλότερος αριθμός για περισσότερο από
60 χρόνια. Οι Κινέζοι ακαδημαϊκοί αποδίνουν την πτώση στην ελάττωση του πλήθους των γυναικών σε αναπαραγωγική ηλικία, και στις οικογένειες που αναβάλλουν τα σχέδιά τους για απόκτηση παιδιών για οικονομικούς λόγους, ειδικά σε οικογένειες με περισσότερο μορφωμένες γυναίκες που είναι απρόθυμες να παίξουν τον παραδοσιακό ρόλο της κεντρικής φροντίδας.
Παλαιότεροι και ισχυρότεροι Οι ειδικοί στον πληθυσμό προειδοποιούν ότι οι πολιτικές που προωθούν την υγεία των ηλικιωμένων, πρέπει να παίξουν ένα κρισιμότερο ρόλο στην άμβλυνση των επιπτώσεων από την γήρανση του πληθυσμού. Το επιχείρημα είναι ότι υγιέστερα άτομα είναι περισσότερο ικανά να συνεχίζουν να εργάζονται για μεγαλύτερο χρονικό διάστημα και με περισσότερη ενέργεια, το οποίο θα μπορούσε να επιφέρει χαμηλότερο κόστος ιατροφαρμακευτικής περίθαλψης. Μια περιοχή που έχει παραβλεφθεί είναι ένα περισσότερο πολυποίκιλο εργατικό δυναμικό, ειδικά με όρους φύλλου. Στοιχεία του Παγκόσμιου Οργανισμού Εργασίας (ΠΟΕ), δείχνουν ότι στην παγκόσμια αγορά εργασίας, η συμμετοχή των γυναικών ήταν 48,5% το 2018, περισσότερο από 25% χαμηλότερα από τους άνδρες. Ένα εργατικό δυναμικό με περισσότερες γυναίκες επίσης αντιπροσωπεύει ένα ισχυρό εργαλείο κατά της φτώχειας. “Οικονομίες με υψηλότερα ποσοστά συμμετοχής στο εργατικό δυναμικό για τις γυναίκες λαμβάνουν πείρα μικρότερων πτώσεων στην ανάπτυξη. Περισσότερες εργαζόμενες γυναίκες όχι μόνο κάνουν τις οικονομίες πιο ανθεκτικές σε ποικίλα οικονομικά σοκ αλλά ένα εργατικό δυναμικό με περισσότερες γυναίκες επίσης αποτελεί ένα ισχυρό εργαλείο κατά της φτώχειας,» εξηγεί ο οικονομολόγος Εκεχάρντ Έρνστ του ΠΟΕ Το μόνο σίγουρο ότι είναι το ρολόι συνεχίζει να κτυπά.
ΠΗΓΗ: https://www.bbc.com/worklife/ article/20190405-why-the-world-now-has-moregrandparents-than-grandchildren This article originally appeared on the BBC World Service.
Μετάφραση – επιμέλεια από την Διεύθυνση του περιοδικού
πηγή: Ο Κόσμος των Πολυτέκνων
ΣΧΟΛΙΟ: Η έρευνα είναι προ κορονοϊού
